130 Năm Phát Triển Của Bóng Đá Việt Nam

Ấn phẩm Bóng đá Việt Nam (1896-2025): Ký ức và khát vọng khắc họa chặng đường hơn một thế kỷ của môn thể thao vua tại Việt Nam. Sách đi từ cuộc lật đổ của người Việt trước bóng đá thực dân Pháp, thế hệ cầu thủ Thể Công trưởng thành trong chiến tranh đến danh hiệu Á quân U23 châu Á 2018, vô địch AFF Cup 2018, tứ kết Asian Cup 2019 và lần đầu tiên góp mặt ở vòng loại cuối cùng World Cup 2022, huy chương vàng SEA Games 33.

Trong sự kiện ra mắt tác phẩm hôm 10/1 tại Hà Nội, tác giả Đặng Hoàng cho biết xuyên suốt quá trình thực hiện tác phẩm, trăn trở lớn nhất của anh là làm sao để bóng đá phát triển tương xứng với tiềm năng vốn có. Anh nhận định: ”Dù nhiều lĩnh vực của đất nước đã có bước tiến rõ rệt, bóng đá vẫn đi chậm hơn so với mặt bằng chung của thế giới”.

Cuốn sách lần giở từng lớp ký ức, tái hiện năm tháng bóng đá Việt loay hoay tìm bản sắc. Lịch sử bóng đá nước nhà từng chứng kiến những ”cú ngã đầy đau đớn”, để lại dư chấn trong cộng đồng người hâm mộ. Tác phẩm không né tránh những ký ức ấy mà đặt đúng bối cảnh lịch sử, cho thấy nền bóng đá Việt từng lớn lên trong những thiếu hụt về quản trị, đào tạo và đạo đức nghề nghiệp.

Sau năm 1975, bóng đá Việt Nam thống nhất bắt tay vào làm từ đầu. Đất nước vừa ra khỏi chiến tranh, hạ tầng và nguồn lực còn nghèo nàn, con đường phát triển bóng đá đối mặt với nhiều gian nan. Những năm đầu hội nhập quốc tế là chuỗi thử thách, SEA Games Philippines 1991 mang lại thất bại nặng nề, SEA Games Singapore 1993 càng thêm chua xót. Tới năm 1995, tại Chiang Mai, tấm Huy chương Bạc SEA Games – ”bạc mà quý như vàng” – đã trở thành dấu mốc lịch sử.

Dẫu vậy, hành trình sau đó không ít lần lặp lại kịch bản ”hy vọng rồi thất vọng”. Tác giả Đặng Hoàng chỉ ra căn bệnh thành tích, cách điều hành nặng tính “lệ làng” của các tổ chức quản lý bóng đá khiến cho tiềm năng của một quốc gia 100 triệu dân chưa được khai thác hết. Các câu lạc bộ gặp khó khăn tài chính, đào tạo thế hệ trẻ chưa được đầu tư dài hạn, chiến lược tổng thể thiếu sự kiên định. ”Nhiều lần bóng đá Việt Nam chạm tới niềm tin rồi lại khiến người hâm mộ chua xót”, sách viết. Trường hợp của nhiều thế hệ cầu thủ ở thời điểm phong độ sa sút cho thấy sự khắc nghiệt của kỳ vọng đám đông, nơi tình yêu bóng đá đôi khi đi kèm sự phán xét và đay nghiến.

Sự xuất hiện của những ”ông bầu” đã thổi luồng sinh khí mới. Tác phẩm khắc họa lý tưởng phát triển nền bóng đá nước nhà của bầu Đức, bầu Hiển, doanh nhân Nguyễn Hoài Nam. Quan điểm làm bóng đá trẻ của bầu Hiển rõ ràng, ông luôn nói với các cầu thủ áo câu lạc bộ Hà Nội rằng: ”Trước tiên, các cháu đá cho chính bản thân mình. Đá thật tốt, thật giỏi thì sẽ có được những gì mong muốn. Sau đó đá vì gia đình, vì người thân. Cha mẹ, anh chị em sẽ rất vui, tự hào khi các cháu thành đạt. Và khi ra sân, hãy đá vì người hâm mộ. Cuối cùng mới đá cho chú”. Với ông, đào tạo bóng đá không phải là dạy các cầu thủ làm gì cũng nghĩ đến tiền mà là cứ học, sống tốt, đá tốt thì tiền sẽ tự đến.

Ấn phẩm mở rộng lát cắt sang những huyền thoại một thời như thủ môn Phạm Văn Rạng, thế hệ vàng dưới thời huấn luyện viên Park Hang-seo, là minh chứng của giai đoạn bóng đá nước nhà vươn lên bằng nội lực. Để bóng đá Việt Nam trở thành biểu tượng, cần có sự thay đổi toàn diện từ khâu quản lý, tài chính, đào tạo, văn hóa ứng xử.

Nhà báo Đặng Hoàng là một trong những tên tuổi nổi bật của làng báo thể thao Việt Nam. Anh bắt đầu viết báo từ năm 1989, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng tại báo Tuổi Trẻ, Thể thao Ngày nay, Thanh niên Thể thao, phụ trách chuyên mục Doanh nhân Thể thao FBNC. Năm 2019, tác giả cho ra mắt cuốn sách 100 năm Quần vợt Việt Nam: Một thời vàng son, một thời trăn trở.

Châu Anh