Nguyễn Ngọc Thuần Và Những Trang Viết Trên Giường Bệnh

Ở buổi ra mắt sách Vẻ đẹp của kẻ chán chường tại TP HCM sáng 17/1, tác giả cho biết văn chương là cách giúp anh kết nối với đời sống trong khoảng thời gian dài chống chọi bệnh nan y. Khoảng hơn 10 năm trước, anh mắc bệnh tim, phải cấy ghép thiết bị nhằm kiểm soát rối loạn nhịp tim, đồng thời trải qua các đợt điều trị nội trú và ngoại trú.

Theo nhà văn, bệnh tật đặt con người vào những tình huống buộc họ phải tự đối diện, dù có gia đình bên cạnh. Sáng tác là phương pháp cân bằng cảm xúc, tạo động lực vượt qua những cơn đau. Những trang viết hình thành trong quá trình chữa bệnh và khi cảm thấy đủ nhiều, anh mới nghĩ đến việc tập hợp lại thành sách.

Nỗi cô đơn là chủ đề xuyên suốt tác phẩm mới, song Nguyễn Ngọc Thuần không đặt nó trong sắc thái bi lụy hay tuyệt vọng. Anh cho rằng nếu coi bệnh viện là không gian u ám, tinh thần con người khó có thể bền bỉ. Do đó, chi tiết hài hước được đưa vào để làm dịu cảm giác bi quan. Tác giả ghi lại hình ảnh tại nơi anh điều trị, như một bệnh nhân nữ phòng bên cạnh hay tập yoga, ánh nắng chiếu qua hành lang hay những mùi hương thoáng qua.

Nội dung những mẩu truyện không đặt trong thời gian cụ thể, không gắn với ngày tháng rõ ràng. Đó có thể là vào buổi sáng, một đoạn ký ức mà tác giả kể bằng giọng văn trần trụi, có phần “phớt đời”, nhưng vẫn giữ tính nhân văn và nét bay bổng trong văn phong Nguyễn Ngọc Thuần.

Tác giả không hướng tới việc giải thích hay nêu quan điểm mà tập trung tạo ra sự đồng cảm. Anh thay đổi ngôi kể giữa “tôi” và “anh”, nhằm tạo khoảng cách để quan sát và nhìn lại bản thân. Cuốn sách mới mang tính cá nhân với ngôn ngữ giản dị, không “đao to búa lớn” hay tìm cách gây ấn tượng với độc giả.

Nhà văn nói: “Tôi thấy mình ngày càng đơn giản trong cách sống lẫn cách viết. Tôi không đặt mình phải làm thơ hay viết văn, câu chữ đến theo từng thời điểm và tự nó tìm thấy hình thức phù hợp”.

Buổi ra mắt sách diễn ra trong không khí ấm cúng, có sự tham gia của nhiều tác giả như Dạ Ngân, Bích Ngân, Phan Hoàng, Nguyễn Vĩnh Nguyên và các khán giả. Nhà văn Dạ Ngân cho biết bà yêu thích các tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần, nhất là Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ. Với Vẻ đẹp của kẻ chán chường, bà đọc sách trong tâm thế quan sát sự thay đổi của tác giả sau 10 năm vắng bóng, cho rằng Nguyễn Ngọc Thuần trải đời hơn.

Theo bà, việc ghi lại trải nghiệm cận kề sinh tử mang lại chiều sâu cho tác phẩm. “Cuốn sách gây ấn tượng với những câu văn mang triết lý nhân sinh, đủ cung bậc cảm xúc của một người từng đối diện lằn ranh sống còn”, nhà văn cho biết.

Tác giả Huỳnh Trọng Khang nhận xét cuốn sách mới đan cài văn xuôi và thơ, thể hiện lối viết tự do sau biến cố sức khỏe. “Cách định danh tác phẩm này cho thấy sự đùa giỡn: bán tự truyện. Nghĩa là một nửa sự thật chăng? Ngay cả như vậy, nửa ấy không nằm rạch ròi mà trộn lẫn với nhau, tạo nên thế giới kỳ ảo kiểu Nguyễn Ngọc Thuần”, anh nói.

Bìa sách thiết kế từ bức chân dung tự họa khổ lớn của tác giả. Tranh mang ý tưởng cuộc sống bắt rễ trong hình dáng một cái cây, lấy cảm hứng từ ảnh chụp X-quang lồng ngực và thiết bị ICD (thiết bị y tế giúp bệnh nhân rối loạn nhịp tim giảm nguy cơ biến chứng) được cấy ghép vào cơ thể tác giả. Tác phẩm từng giúp Nguyễn Ngọc Thuần đoạt giải Nghệ sĩ triển vọng nhất của năm tại cuộc thi Painting of the Year 2025 do một ngân hàng tổ chức tại TP HCM.

Họa sĩ, nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần, 54 tuổi, quê tại xóm Phò Trì, Hàm Tân, Bình Thuận (cũ). Anh có nhiều tác phẩm đoạt giải thưởng văn chương trong và ngoài nước như Giăng giăng tơ nhện (giải ba cuộc vận động sáng tác Văn học tuổi hai mươi lần thứ hai), Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (giải A cuộc thi văn học thiếu nhi Vì tương lai đất nước lần thứ hai, giải Văn học thiếu nhi Thụy Điển Peter Pan 2008), Một thiên nằm mộng (giải A cuộc vận động sáng tác văn học thiếu nhi của NXB Kim Đồng 2001-2002), Nhện ảo (giải A cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi 2003).

Cuốn Cơ bản là buồn của Nguyễn Ngọc Thuần từng đoạt giải nhì cuộc thi sáng tác Văn học tuổi 20 lần thứ năm 2014. Ngoài ra, anh có nhiều tập truyện ngắn như Chuyện tào lao, Tuổi 20, Cha và con và tàu bay. Anh còn là họa sĩ của báo Tuổi Trẻ Cười.

Quế Chi