Một Mùa Xuân Bất Thường: Về “Tiểu Thuyết Gia Như Một Nghề Nghiệp” Của Haruki Murakami

11 BÀI TIỂU LUẬN TỰ SỰ (sáu bài cũ, năm bài mới) được tập hợp trong cuốn hồi ký thứ hai tuyệt vời của Haruki Murakami, Nghề viết tiểu thuyết , không nhằm mục đích tạo nên một cuốn sách hướng dẫn chung về cách viết tiểu thuyết mà là một chìa khóa soi sáng quá trình cá nhân của ông. Đây không phải là một cuốn sách self-help hay một cuốn cẩm nang về cách viết tiểu thuyết. Như ông đã nêu trong lời tựa, đây là một “cái nhìn toàn diện (ở thời điểm hiện tại) về quan điểm của [ông] về việc viết tiểu thuyết”. 

Mở đầu sách, ông tự mô tả mình là một “người rất bình thường”, người thấy việc nói về các tác phẩm của mình “nghe có vẻ như đang xin lỗi, khoe khoang, hoặc như thể tôi đang cố gắng biện minh cho bản thân”. Ông vẫn cảm thấy “cảm giác kinh ngạc” rằng “viết tiểu thuyết chẳng khác nào thể hiện chính mình”. Ông cũng hoàn toàn nhận thức được vai trò của người đọc trong những thành tựu của mình.

Trong cuốn hồi ký trước đó, mạnh mẽ hơn, Tôi Nói Gì Khi Nói Về Chạy Bộ (2007), Murakami rèn luyện trí óc trong khi theo dõi quá trình luyện tập để chạy marathon tại Thành phố New York năm 2005. Dĩ nhiên, cuốn sách không chỉ nói về chạy bộ: nó trở thành một ẩn dụ mở rộng cho quá trình viết. Murakami tin rằng thể lực và sức bền bắt nguồn từ trí nhớ cơ bắp của sự lặp lại cũng tương tự như những yêu cầu đầy thử thách của việc viết tiểu thuyết. Nỗi cô đơn của một vận động viên chạy đường dài tự nhiên chuyển thành nỗi cô đơn của một nhà văn viết marathon.

Ông so sánh “tài năng bẩm sinh” với trí tưởng tượng có thể “múc nước từ suối tự nhiên”. Nhưng ông không xếp mình vào nhóm những nhà văn “phát hiện ra bất kỳ suối nào gần đó”. Thay vào đó, ông phải “đập vào tảng đá bằng đục và đào một cái hố sâu trước khi có thể tìm thấy nguồn sáng tạo. Để viết một cuốn tiểu thuyết, tôi phải vận động hết sức về thể chất và dành nhiều thời gian và công sức”. Cũng như khi chạy bộ, ông bắt đầu mỗi cuốn tiểu thuyết mới bằng cách “khai quật một cái hố mới, sâu hơn”. Luyện tập liên tục và kinh nghiệm liên tục đã giúp ông thành thạo hơn “cả về mặt kỹ thuật lẫn thể chất” trong việc “mở một cái hố trên tảng đá cứng và định vị một mạch nước mới” khi tìm nguồn nước từ một con suối không tự nhiên. 

Có một số điểm trùng lặp giữa hai cuốn sách này. Là một tác phẩm ghép đôi về một nhà văn đang trong trạng thái tĩnh tại, cả hai đều mô tả khoảnh khắc bừng tỉnh khi ông quyết định trở thành nhà văn: tại một trận bóng chày vào ngày 1 tháng 4 năm 1978, khi nghe thấy tiếng gậy đánh bóng chày kêu răng rắc, dường như bầu trời mở ra và sét đánh trúng ông khi ông đang nằm trên bãi cỏ tại Sân vận động Jingu ở Tokyo, và ông nhận được thông điệp gần như tâm linh rằng ông “có thể thử viết một cuốn tiểu thuyết”. Ông nói thêm trong cuốn Nghề viết tiểu thuyết rằng cuộc đời ông đã “thay đổi mạnh mẽ và vĩnh viễn trong khoảnh khắc đó”. Ông cũng nhắc lại niềm đam mê nhạc jazz, việc sở hữu một quán bar nhạc jazz và việc theo đuổi sự cô độc thay vì cô đơn.

Câu hỏi “Các tiểu thuyết gia có cởi mở không?” khiến Murakami tưởng tượng đến việc có những kỹ năng và tài năng để tồn tại trong một võ đài đấu vật chuyên nghiệp “chào đón bất kỳ ai muốn thử sức”. Với một khoảng cách giữa các sợi dây “đủ lớn để luồn qua” vào tấm bạt “rộng rãi” nơi các đô vật khác (hay còn gọi là “tiểu thuyết gia có uy tín”) ít nhất cũng “cam chịu sự hiện diện của bạn”, ông coi cuộc sống viết lách là một “môi trường thoáng đãng, dễ chịu, dễ chịu, hoàn toàn thoải mái”. Trong một số phép ẩn dụ pha trộn khác, ông cũng so sánh việc viết lách với việc “lắp ráp những chiếc thuyền thu nhỏ trong chai bằng nhíp dài”, ngắm nhìn núi Phú Sĩ từ các điểm quan sát khác nhau và giống với hành vi của “một số loài cá. Nếu chúng không tiếp tục bơi về phía trước, chúng sẽ chết”. Bất kể hình ảnh nào gợi lên, nhu cầu về sự bền bỉ vẫn tồn tại.

Bài luận “Khi tôi trở thành tiểu thuyết gia” giới thiệu Murakami 30 tuổi trong một tác phẩm đầu tay văn học bùng nổ, giành giải thưởng Gunzo dành cho Nhà văn mới với một tác phẩm ngắn thời trẻ, Lắng nghe gió hát (1979). Với một chút hội chứng kẻ mạo danh, ông nói với chúng ta rằng ông nghĩ đó là một truyện vừa không đầy đủ. Nó trở thành phần đầu tiên của bộ ba, tiếp theo là Pinball, 1973 (1980) và tác phẩm hoàn thiện hơn đáng kể Cuộc săn cừu hoang (1982). Hai tác phẩm đầu tiên là những gì Murakami gọi là “tiểu thuyết ‘bàn bếp’ của ông”. Đồng thời, ông đang cố gắng tìm kiếm một phong cách và giọng văn riêng biệt để phân biệt mình với các nhà văn khác.

Nguồn: lareviewofbooks