Nhà Văn Nhật Nói Biết Ơn Ai

Tác giả nói về quá trình sử dụng AI để viết sách tại buổi giao lưu với độc giả Việt chiều 30/11, chương trình nằm trong khuôn khổ chuỗi sự kiện trò chuyện do San Hô Books và Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức. Kudan cho biết sau hai năm ứng dụng công nghệ này trong khâu viết lách, cô am hiểu như một “chuyên gia về AI”.

Rie Kudan gây tiếng vang nhờ tác phẩm Tháp đồng cảm Tokyo từng giành giải Akutagawa lần thứ 170 năm 2024, phát hành bản tiếng Việt giữa tháng 10. Đây được xem là một trong những tiểu thuyết gây tranh cãi nhất lịch sử giải thưởng khi có 5% văn bản do ChatGPT viết. Trong truyện, nhân vật chính đối thoại với ChatGPT để giải quyết khúc mắc, Rie Kudan cho biết chỉ sử dụng AI cho phần đối thoại đó.

Sau khi Tháp đồng cảm Tokyo thu hút sự chú ý, một công ty quảng cáo đề xuất cô thực hiện tác phẩm khác, dùng AI hoàn thành 95% nội dung. Sách có tên Mưa bóng mây, xuất bản tại Nhật năm 2024. Nội dung, tình tiết truyện là ý tưởng của AI, còn nhà văn nhận xét và định hướng, chỉnh sửa hai phần mở đầu, kết thúc cũng như đảm nhận 5% nội dung còn lại. Quá trình sáng tác kéo dài khoảng hai tuần. “Tôi trao đổi với AI để cho ra tác phẩm với 20.000 từ, sau đó chỉnh sửa thành truyện ngắn 4.000 từ, đoạn nào do AI viết tôi đều công bố trên mạng xã hội”, nhà văn cho biết.

Kudan đánh giá quá trình thực hiện tác phẩm là sự cộng tác giữa nhà văn và công cụ trí tuệ nhân tạo, đôi lúc AI cho ra kết quả không như ý. Sau khi kết thúc dự án, cô và đội ngũ kết luận trí tuệ nhân tạo có ưu thế về thời gian, sức lực vì có thể hoạt động 24/24 mà không kiệt sức, người dùng có quyền thẳng thắn yêu cầu AI cung cấp câu trả lời đến khi hài lòng.

Tuy nhiên, trí tuệ nhân tạo chưa thể vượt mặt con người trong lĩnh vực sáng tạo, không có ham muốn nội tại như con người. “Bản chất câu trả lời AI đưa ra là kết quả chắt lọc từ các kho kiến thức của nhân loại. Vì vậy, khi trao đổi với trí tuệ nhân tạo, ta thấy được bóng dáng của con người trong đó. Chúng ta viết vì ham muốn sáng tác thôi thúc, còn trí tuệ nhân tạo chỉ viết vì được yêu cầu nên không có khát khao, cảm xúc”, theo tác giả.

Tại buổi giao lưu, Rie Kudan cùng các độc giả còn bàn về nữ quyền. Nhà văn ngưỡng mộ phụ nữ Việt Nam vì có nhiều cơ hội làm việc, tham gia vào các hoạt động xã hội cả khi đã kết hôn, sinh con. “Theo tôi, đây là điều hiếm thấy ở Nhật Bản”, nhà văn nói. Cho rằng không có bình đẳng giới tuyệt đối, tác giả đề xuất thay vì đòi hỏi sự đồng đều hoàn hảo, trọng tâm nên là việc thảo luận và khắc phục những bất bình đẳng còn tồn tại.

Rie Kudan, 35 tuổi, sinh tại Saitama, Nhật Bản. Năm 2021, cô ra mắt văn đàn với tác phẩm Bad Music, đoạt Giải Văn học Bungakukai lần thứ 126 dành cho tác giả mới. Tác phẩm Schoolgirl phát hành cùng năm được đề cử Giải thưởng Akutagawa lần thứ 166 và Giải thưởng Mishima Yukio lần thứ 35. Tháng 3/2023, cũng với tác phẩm này, tác giả đoạt Giải Nghệ thuật tuyển chọn dành cho nghệ sĩ mới lần thứ 73.

Châu Anh