Những Lát Cắt Đời Sống Về Trần Tiến

Sách có ba phần, phần một mang tên Ngẫu hứng Trần Tiến, là tự sự, chiêm nghiệm của nhạc sĩ về quá khứ. Chương Tìm về ký ức mở ra thế giới nội tâm của ông qua kỷ niệm về Hà Nội, hình bóng người mẹ, nhóm Du ca đồng nội. Những mảnh ghép ấy đan cài, tạo nên mạch nguồn nuôi dưỡng cá tính sáng tạo và tinh thần tự do trong âm nhạc Trần Tiến.

Chương Bâng quơ mỗi ngày là những ghi chép ngắn, đôi khi chỉ vài dòng, ghi lại những suy nghĩ vụt đến về tình yêu, con người, ký ức và sự tồn tại. Ông không kết luận, không giảng giải, để người đọc tự chiêm nghiệm. Chương Ngẫu hứng tập hợp những ký ức không theo trình tự thời gian về quê hương, tuổi thơ, những người bạn lớn như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, những mối duyên trong cuộc đời ông.

Phần hai – Ca khúc và những câu chuyện – giới thiệu 108 sáng tác tiêu biểu của Trần Tiến. Theo nhận định của nhà văn Hồ Anh Thái, lời ca của ông mang sức nặng khiến “những nhà thơ hàng đầu cũng phải lấy làm tâm đắc”. Đó là thứ ngôn từ mộc mạc mà dữ dội, tự do mà đầy nhân tình, nơi thơ và nhạc hòa làm một. Bên cạnh đó là những câu chuyện đời và nghề được nhạc sĩ Trần Tiến kể với giọng điệu thẳng thắn, ngang tàng. Những trang văn giúp người đọc hiểu rõ hơn lựa chọn du ca và quan niệm sống, làm nghệ thuật của ông.

Phần ba – Dư luận – tập hợp các nhận xét, đánh giá từ báo chí, những người làm nghề và bạn bè đồng hành nhạc sĩ Trần Tiến qua nhiều chặng đường sáng tác. Những góc nhìn đa dạng của giới chuyên môn đến khán giả tạo nên bức chân dung về một nghệ sĩ luôn đi đến tận cùng cảm xúc và không ngừng làm mới mình.

Trong vai trò biên soạn, nhà văn Hồ Anh Thái chắt lọc, sắp xếp và dẫn dắt nội dung bằng con mắt của một người viết giàu trải nghiệm, giữ cho dòng văn, dòng nhạc liền mạch và có chiều sâu tư tưởng. Phần thiết kế tiếp cận di sản Trần Tiến bằng tư duy thị giác đương đại, tôn trọng tinh thần du ca, cá tính mạnh mẽ của tác giả.

Nhiều tư liệu, trong đó có những hình ảnh lần đầu công bố, được sắp đặt như một dòng chảy ký ức. Tuyển tập in khổ 20,5 x 28 cm trên giấy cao cấp, đặt trong hộp bìa cứng vỏ sò, kèm poster hai mặt.

Nhạc sĩ Trần Tiến 79 tuổi, là em trai của Nghệ sĩ Nhân dân Trần Hiếu. Năm 16 tuổi, ông làm hậu đài Đoàn ca múa Hà Nội. Sau một năm tự học, ông là ca sĩ của đoàn. Năm 1971 đến 1978, ông theo học Nhạc viện Hà Nội, tốt nghiệp bằng thanh nhạc và sáng tác giao hưởng. Năm 1992, ông mở trường dạy nhạc miễn phí cho trẻ em mồ côi và có hoàn cảnh khó khăn tại TP HCM, hoạt động trong bảy năm.

Phong cách sáng tác của ông thay đổi theo từng thời kỳ, lúc thể hiện tinh thần yêu nước (Giai điệu Tổ quốc, Vết chân tròn trên cát), khi cổ động cho tinh thần đổi mới (Rock đồng hồ, Trần trụi 87) và dân gian đương đại (Tùy hứng lý ngựa ô, Ngẫu hứng sông Hồng, Quê nhà). Năm ngoái, ông nhận Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội với “những ca khúc thấm đẫm mạch nguồn văn hóa sông Hồng, phố cổ, xứ Đoài”. Năm 2016, ông từng ra mắt cuốn Ngẫu hứng.

Hà Thu